Tại Sao Sư Tử Cái Thường Tấn Công Sư Tử Đực Sau Khi Giao Phối?

Cuộc chiến không thể ngờ giữa hai giới tính

Những người yêu thích các chương trình về động vật hoang dã ở Châu Phi chắc chắn đã bắt gặp cảnh tượng giao phối của loài sư tử, một hành động chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng đầy kịch tính.

Sau khi giao phối, không ít lần sư tử cái ngay lập tức tấn công sư tử đực, khiến nó phải nhanh chóng trốn chạy. Hành vi này đã gợi lên nhiều câu hỏi về nguyên nhân của sự xô xát này.

Nhiều người cho rằng, hành động này có thể xuất phát từ việc sư tử cái muốn thể hiện sự chê bai đối với con đực do nó không đạt tiêu chuẩn di truyền. Đó có thể là chút giận dữ từ những cuộc chiến trước hoặc đơn giản chỉ là một màn trình diễn mà không gây thương tổn thực sự.

Tuy nhiên, kết quả từ các nghiên cứu thực địa đã bác bỏ những giả thuyết này. Thực tế cho thấy, những sư tử đực chiếm quyền giao phối đều là những cá thể mạnh mẽ nhất trong đàn, điều đó chứng tỏ sức mạnh của chúng đã được công nhận bởi con cái.

Ngược lại, sự tấn công của sư tử cái hoàn toàn là thật. Dữ liệu từ một nghiên cứu kéo dài từ 2018 đến 2023 tại khu bảo tồn Kalahari, Nam Phi cho thấy trong số 21 sư tử đực trưởng thành được theo dõi, có đến 12 con bị thương ở cổ và vai do bị sư tử cái tấn công, trong đó hơn 57% vết thương tập trung dưới bờm.

Gai ngược ở cơ quan sinh dục và cảm giác đau

Nghiên cứu tại Kalahari còn cho thấy rằng trong thời kỳ động dục, mỗi lần giao phối của sư tử đực kéo dài từ 6 đến 18 giây nhưng chúng có thể giao phối tới 42 lần trong một ngày. Sự gia tăng tần suất này kéo theo sự tăng cường mức độ hung dữ của sư tử cái.

Dù sư tử cái có vẻ hoàn toàn tự nguyện khi giao phối, nhưng sau khi hành động này kết thúc, chúng không chỉ tấn công mà còn có thể cùng lúc tấn công một con sư tử đực.

Nguyên nhân dẫn đến sự giận dữ của sư tử cái bắt nguồn từ cấu trúc sinh lý của sư tử đực. Cơ quan sinh dục của chúng có từ 120 tới 150 gai ngược bằng sừng, dài từ 0,8 đến 1,1 mm, gây ra cơn đau dữ dội cho sư tử cái mỗi khi được rút ra.

Vai trò sinh sản và nguyên nhân của sự phản kháng

Dù gây đau đớn, gai ngược của sư tử đực lại có vai trò sống còn trong việc duy trì nòi giống. Đầu tiên, chúng giúp kích thích sư tử cái rụng trứng, điều này là cần thiết vì loài thịt không thể tự rụng trứng mà cần sự kích thích vật lý.

Sự kích thích này giúp truyền tín hiệu đến tuyến yên, từ đó tạo ra hormone LH để thúc đẩy quá trình rụng trứng. Thời gian động dục của sư tử cái chỉ khoảng 4 ngày, nên khả năng thụ thai cần phải được tối ưu hóa để sư tử đực có thể quay lại lãnh thổ.

Thứ hai, với những bầy có nhiều con đực, gai ngược giúp loại bỏ tinh trùng của đối thủ vẫn còn trong cơ thể sư tử cái, đảm bảo quyền thừa kế giống.

Trong lúc giao phối, để tự bảo vệ, sư tử đực thường giữ chặt cổ của sư tử cái nhằm tránh bị tấn công, rồi nhanh chóng lùi lại ngay sau khi hoàn tất. Ngoài cơn đau vật lý, hành vi phản kháng của sư tử cái còn có ba nguyên nhân chính:

Ngăn chặn tổn thương lâu dài: Hành động nhanh chóng để giảm thiểu cơn đau và hạn chế thương tổn kéo dài.

Xác lập vị trí xã hội: Trong xã hội sư tử, con cái là lực lượng chính, trong khi con đực chỉ đóng vai trò bảo vệ. Hành động tấn công thể hiện quyền lực.

Trả thù cho con non: Sư tử đực khi chiếm đàn thường giết hại con của kẻ tiền nhiệm, do đó, những vụ tấn công sau giao phối thường xuất phát từ những sư tử cái đã mất con.

Sư tử đực thường không đáp trả các cuộc tấn công của sư tử cái ngay sau khi giao phối vì con cái đang mang giọt máu của mình. Đằng sau vẻ ngoài mạnh mẽ, cuộc sống của sư tử đực đầy gian nan: chúng thường bị đuổi khỏi đàn khi mới hai tuổi, rồi lang thang một mình, chiến đấu giành lấy quyền thống trị và cuối cùng bị loại bỏ khi tuổi tác tăng cao.