Windows 11 Đem Đến Khả Năng Bật Smart App Control Mới Không Cần Cài Lại Hệ Điều Hành

Microsoft đã quyết định cải tiến tính năng Smart App Control trên Windows 11, cho phép người dùng kích hoạt hoặc vô hiệu hóa mà không cần phải cài đặt lại hệ điều hành. Thay đổi này giúp người sử dụng có thể dễ dàng trải nghiệm tính năng bảo mật mà không phải trải qua quá trình cài lại đầy rắc rối.

Smart App Control, hay SAC, được giới thiệu từ bản Windows 11 22H2. Tính năng này thực hiện phân tích ứng dụng bằng cách dựa vào chữ ký số và công nghệ đám mây để đánh giá mức độ an toàn của một ứng dụng trước khi cho phép nó hoạt động trên hệ thống.

Nếu hệ thống xác nhận phần mềm là an toàn, Windows sẽ cho phép ứng dụng này khởi động bình thường. Ngược lại, các tệp được coi là độc hại sẽ bị hệ thống chặn lại. Trong trường hợp không thể đưa ra quyết định rõ ràng, Smart App Control sẽ tiếp tục kiểm tra chữ ký số và từ chối các ứng dụng không có chứng nhận hợp lệ.

Không cần cài lại Windows để sử dụng tính năng mới

Trước đây, tính năng Smart App Control chỉ có thể hoạt động trên các bản cài Windows mới hoặc trong các máy tính vừa được cài đặt mới. Những người đã nâng cấp thông qua Windows Update không thể bật tính năng này chỉ bằng cách vào cài đặt.

Nếu Smart App Control đã bị vô hiệu hóa hoặc đánh giá hệ thống không cho phép, cách duy nhất để kích hoạt lại thường là cài đặt lại Windows từ đầu. Điều này đã gây khó khăn cho nhiều người dùng vì lợi ích mà họ nhận được thường không đủ lớn để đánh đổi với thời gian cần thiết cho việc sao lưu dữ liệu và cài đặt lại ứng dụng.

Microsoft hiện đã xác nhận rằng các bản cập nhật Windows gần đây cho phép bật lại Smart App Control mà không cần phải cài lại hệ điều hành. Người dùng có thể kiểm tra trong Windows Security > App & browser control > Smart App Control settings. Thông tin này đã được cập nhật trên trang hỗ trợ chính thức của Microsoft.

Khả năng mới này đang được triển khai dần dần, vì vậy không phải mọi máy tính đều nhận được cùng một lúc. Thiết bị cũng cần phải chạy phiên bản Windows 11 hỗ trợ Smart App Control và cài đặt các bản cập nhật Windows Security gần nhất.

Tuy nhiên, một số tài liệu vẫn giữ thông tin cũ rằng tính năng này chỉ khả dụng cho các bản cài mới. Điều này cho thấy rằng các trang hỗ trợ của Microsoft chưa được đồng bộ cập nhật kịp thời, mặc dù phần hướng dẫn riêng về Smart App Control đã ghi nhận sự thay đổi này.

Tính năng bảo mật giúp giảm bớt áp lực cho hệ thống

Smart App Control được thiết kế chủ yếu như một tính năng bảo mật. Microsoft nhận định rằng việc chặn các ứng dụng khả nghi ngay từ đầu có thể tạo ra ít tác động hơn so với việc liên tục quét các tệp đang chạy.

Như đã được giới thiệu bởi Microsoft, phương pháp này giúp giảm tải cho các nguồn lực hệ thống, rất có lợi cho những máy tính phổ thông hoặc những thiết bị với bộ xử lý không quá mạnh.

Dù vậy, người dùng không nên coi SAC như một phương pháp tăng tốc giúp Windows 11 khởi động ứng dụng nhanh hơn hoặc gia tăng số khung hình trong trò chơi. Theo Microsoft, họ chưa công bố mức độ cải thiện hiệu năng cụ thể và điều đó còn phụ thuộc vào cấu hình phần cứng, phần mềm, cũng như giải pháp bảo mật mà người dùng đang áp dụng.

Smart App Control không thể thay thế cho phần mềm diệt virus. Microsoft khẳng định rằng tính năng này hoạt động song song với Windows Defender hoặc các giải pháp bảo mật của bên thứ ba. Do đó, máy tính vẫn cần có các cơ chế để phát hiện, quét và xử lý các mối đe dọa đã xâm nhập vào hệ thống.

Ngoài ra, tính năng này cũng có khả năng chặn một số ứng dụng hợp pháp nhưng chưa được ký, phần mềm tự phát triển hoặc các công cụ ít người dùng. Hiện tại, Microsoft không cung cấp tùy chọn cho phép cá nhân từng ứng dụng bị chặn. Người dùng phải yêu cầu nhà phát triển ký phần mềm hợp lệ hoặc tắt hoàn toàn Smart App Control.

Một số tình huống vẫn cần đặt lại máy

Mặc dù không còn yêu cầu cài sạch, nhưng Microsoft cho biết SAC vẫn có thể không khả dụng trong một số trường hợp nhất định, như khi máy tính thuộc về hệ thống quản lý doanh nghiệp, đã kích hoạt chế độ dành cho nhà phát triển, hoặc đang dùng Windows trong chế độ S.

Dữ liệu chẩn đoán tùy chọn cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kích hoạt. Theo tài liệu hiện tại, nếu người dùng đã tắt tùy chọn này và Smart App Control không thể bật được, họ vẫn có thể sẽ cần phải cài lại Windows và chọn gửi dữ liệu chẩn đoán tùy chọn trong quá trình thiết lập.

Điều này làm rõ sự mâu thuẫn giữa các tuyên bố của Microsoft. Mặc dù việc cài đặt sạch không còn là yêu cầu phổ biến để kích hoạt SAC, nhưng vẫn có thể trở thành giải pháp bắt buộc trong một số cấu hình hoặc trạng thái hệ thống cụ thể.

Vì vậy, người dùng chưa thấy công tắc mới không nên vội vàng cài lại máy tính. Cách tốt nhất là cài đặt đầy đủ các bản cập nhật Windows và Windows Defender, rồi kiểm tra lại phần Smart App Control trong Windows Security.

Thay đổi này không biến Smart App Control thành công cụ tăng cường hiệu suất thuần túy. Mặc dù vậy, việc loại bỏ yêu cầu cài đặt sạch giúp nhiều người dùng có cơ hội trải nghiệm lớp bảo vệ mà Microsoft đã quảng bá là ít gây ảnh hưởng hơn đến hệ thống mà không cần phải đánh đổi toàn bộ bản cài Windows hiện tại.