Khám Phá Bí Ẩn Về Loài Cá Nước Ngọt Có Tuổi Thọ Kỷ Lục

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 11 năm 2025 đã phát hiện một cá thể cá trâu miệng lớn (Ictiobus cyprinellus) mái sống đến 148 năm tuổi tại hồ Last Mountain, tỉnh Saskatchewan, Canada. Đây là độ tuổi kỷ lục mà bất kỳ loài cá nước ngọt nào từng đạt được.

Khám phá này thực sự lý thú, bởi con cá này đã nở vào năm 1876, thời điểm mà Nữ hoàng Victoria vẫn còn tại vị ở Anh. Điều này đã làm đảo lộn kỷ lục trước đó là 127 tuổi, khẳng định rằng cá trâu miệng lớn chính là loài cá nước ngọt với tuổi thọ dài nhất trên thế giới.

Để xác định độ tuổi của cá, các nhà khoa học đã sử dụng phương pháp phân tích vòng tăng trưởng trên đá tai của cá. Kỹ thuật này được hỗ trợ bằng công nghệ carbon phóng xạ để đảm bảo độ chính xác. Mặc dù con số 148 năm là ước tính, nhưng nó được dựa trên một quy trình khoa học vững chắc hơn nhiều so với những tuyên bố trước đó về tuổi thọ của cá nước ngọt.

Dù có tuổi thọ ấn tượng, nhưng tình hình của loài cá này lại rất đáng lo ngại. Tại lưu vực sông Saskatchewan, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu như không có sự xuất hiện của cá con thành công trong những thập kỷ gần đây. Khoảng 90% số cá mẫu được thu thập hiện nay đều được nở trước năm 1949, không có một cá thể nào từ thế hệ sinh ra trong những năm 2000.

Tại hồ Rice ở Minnesota, một khảo sát cho thấy độ tuổi trung bình của 390 cá thể cá là khoảng 79 tuổi, với chỉ một con duy nhất dưới 50 tuổi. Mặc dù cá trưởng thành vẫn đẻ trứng hàng năm, toàn bộ cá con đều biến mất vào giữa mùa hè do bị loài cá măng phương bắc săn mồi.

Hiện tượng này, được gọi là sự sụp đổ bổ sung đạn, cho thấy cá trâu miệng lớn đã phát triển chiến lược sinh sản mà không dựa vào sự sinh sản hàng năm của cá con, nhưng điều đó không còn hiệu quả trong bối cảnh hiện tại. Việc cá con không tồn tại đã khiến cá trâu miệng lớn phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.

Từ khu vực Bắc Mỹ, cá trâu miệng lớn lại thường bị nhầm lẫn hoặc không được công nhận đúng giá trị. Nhiều nơi ở Mỹ coi chúng là loại cá tạp và cho phép đánh bắt tự do mà không có bất kỳ chính sách bảo tồn nào.

Chỉ mới đây, một đạo luật tại Minnesota đã phân loại rõ ràng giữa cá tạp và cá chép xâm hại, nhưng tình trạng đánh bắt vẫn diễn ra mà không có giới hạn bảo vệ nào. Các nhà khoa học cũng thừa nhận rằng hiểu biết về cách cá trâu miệng lớn phản ứng trước biến đổi khí hậu và các điều kiện môi trường vẫn còn rất hạn chế.

Sự thiếu sót trong nghiên cứu đang khiến quần thể cá trâu miệng lớn đứng trước nguy cơ sụp đổ trong một tương lai gần.