Tác động của cắt giảm chi phí đến chất lượng xe và trách nhiệm của các hãng sản xuất

Nỗi lo về chất lượng xe sau cắt giảm chi phí

Vào giữa tháng 7 vừa qua, một báo cáo từ Tân Hoa Xã chỉ ra rằng nhiều mẫu xe chạy bằng năng lượng mới đã gặp phải vấn đề nghiêm trọng như phồng cell pin và rò rỉ dung dịch. Sau khi điều tra, các chủ xe xác nhận rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ khiếm khuyết trong quá trình sản xuất bộ pin. Những sự cố này xảy ra chủ yếu ở những chiếc xe đã vận hành từ 150.000 đến 300.000 km.

Cuối tháng 7, chính quyền Trung Quốc đã công bố việc triệu hồi 33.473 phương tiện thuộc một dòng MPV điện, tương ứng với khoảng 60% số xe đã bán ra, do sự cố với hệ thống khí nén ở điều kiện thời tiết không thuận lợi.

Các sự cố này đều có chung nguồn gốc từ các khâu nền tảng trong quy trình sản xuất ô tô.

Biên lợi nhuận thấp và áp lực giảm chi phí

Dựa trên thống kê từ Hiệp hội Xe Du lịch Trung Quốc, lợi nhuận toàn ngành ô tô trong năm 2026 chỉ đạt 3,4%, trong khi đó sản xuất xe nguyên chiếc chỉ mang lại biên lợi nhuận 1,5%. Điều này có thể lý giải vì sao mà một chiếc xe bán với giá 200.000 nhân dân tệ (khoảng 730 triệu đồng) chỉ để lại cho nhà sản xuất khoảng 3.000 nhân dân tệ (khoảng 11 triệu đồng).

Trong bối cảnh đó, việc cắt giảm chi phí trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ông Ngụy Kiến Quân, Chủ tịch Tập đoàn Ô tô Trường Thành, đã đặt ra câu hỏi nghi vấn rằng liệu một sản phẩm có thể cắt giảm 100.000 nhân dân tệ (khoảng 365 triệu đồng) mà vẫn đảm bảo chất lượng hay không.

Ông từng nhấn mạnh rằng vấn đề gỉ sét không chỉ là lỗi kỹ thuật mà còn là một vấn đề về thiết kế và lương tâm trong sản xuất.

Những đánh đổi trong quá trình sản xuất

Nguyên liệu chế tạo thân xe có ba loại chính: thép mạ kẽm hai mặt, thép mạ kẽm một mặt và thép cán nguội. Mặc dù thép mạ kẽm hai mặt có chất lượng tốt nhất, nhưng chi phí của nó cao hơn nhiều so với hai loại còn lại, với mức chênh lệch khoảng 500 nhân dân tệ (khoảng 1,8 triệu đồng) cho mỗi tấn.

Quy trình sơn xe cũng là một khâu có thể bị cắt giảm. Khâu này bao gồm nhiều bước như điện di lớp lót, phun sáp, và sơn phủ ngoài. Việc rút ngắn quy trình sẽ giúp tiết kiệm chi phí và tăng tốc độ sản xuất nhưng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho chất lượng xe sau này.

Ông Lý Phượng Cương, Tổng giám đốc Công ty TNHH Ô tô Beijing Hyundai, đã chỉ ra rằng, trước khi linh kiện được đưa lên xe, cần phải trải qua hai giai đoạn kiểm định. Nhưng một số thương hiệu chỉ thực hiện một trong hai giai đoạn này, dẫn đến sự không đồng nhất trong chất lượng xe.

Đặc biệt, chu kỳ phát triển sản phẩm cũng bị rút ngắn, từ thời gian trung bình 36 tháng xuống còn 18 tháng, trong khi việc kiểm thử phần mềm từ 4 tháng còn 2 tuần. Điều này có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy của sản phẩm trong thời gian dài.

Áp lực từ bên ngoài và trách nhiệm của các nhà cung cấp

Với việc cắt giảm chi phí, các nhà sản xuất ô tô đã chuyển giao áp lực này sang cho các nhà cung cấp. Thời gian thanh toán cho nhà cung cấp kéo dài từ 127 đến 205 ngày. Mặc dù các quy định yêu cầu thanh toán trong vòng 60 ngày, nhưng thực tế việc thực hiện lại không đồng đều.

Nhà cung cấp phải tìm cách giảm chi phí nguyên vật liệu để có thể duy trì lợi nhuận, dẫn đến việc chất lượng đầu vào có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Hệ lụy không mong muốn từ việc cắt giảm

Khảo sát của J.D. Power cho thấy rằng các xe năng lượng mới tại Trung Quốc đã ghi nhận 231 lỗi trên 100 xe, với lỗi thiết kế chiếm tới 70%. Đặc biệt, số lượng xe bị triệu hồi trong nửa đầu năm 2026 đã tăng vọt, cho thấy rõ ràng rằng cắt giảm chi phí đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sản phẩm.

Câu hỏi về tương lai của ngành ô tô

Ông Ngụy Kiến Quân nhấn mạnh rằng cạnh tranh trong ngành ô tô không khác gì tự sát chậm. Ông khẳng định rằng giá trị giữ giá của một chiếc xe rất nhạy cảm với chi phí sử dụng, và đây là điều mà các hãng xe cần cân nhắc. Theo dữ liệu từ Đức, giá trị còn lại của xe điện Trung Quốc giảm mạnh, từ 61% xuống 47,2% chỉ trong hai năm, gây băn khoăn về tương lai của ngành công nghiệp này.

Cuối cùng, những quyết định trong khâu sản xuất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng. Họ sẽ là người phải gánh chịu những hậu quả từ những cắt giảm này, cảm nhận rõ ràng nhất khi rao bán xe sau vài năm sử dụng.