Khó Khăn Trong Việc Thay Thế Phụ Tùng Xe Tại Trung Quốc: Những Vấn Đề Cần Lưu Ý

Chốt nhựa 89 tệ, cụm pin 130.000 tệ

Vào ngày 17/4/2026, một sự kiện đáng chú ý xảy ra tại Hàng Châu, được đưa tin trên trang công nghệ Khoái Khoa Kỹ. Một chiếc xe bị vỡ chốt nhựa và hộp pin thiết kế liền khối. Nhà sản xuất cho biết không thể thay thế chốt riêng lẻ mà phải thay cả cụm pin với mức giá 130.000 nhân dân tệ (khoảng 475 triệu đồng). Lý do là bộ pin này đạt chuẩn kín nước IP68, việc tháo ra sẽ làm mất đi tính năng này.

Chủ xe yêu cầu hãng phải chịu trách nhiệm nhưng yêu cầu này bị từ chối. Công ty bảo hiểm cũng không chấp nhận bồi thường cho thiệt hại này. Kết quả là chủ xe phải chịu thiệt hại toàn bộ, mất thêm gần 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) cho các chi phí như dán phim và các dịch vụ khác.

Chi phí cho các bộ phận nhỏ như chốt nhựa có thể được tìm thấy trên các sàn thương mại điện tử với giá khoảng 89 nhân dân tệ (khoảng 325.000 đồng).

Một chiếc gương, 5.700 tệ

Ngày 1/5/2026, một vụ việc khác cũng được báo chí đưa tin. Một chủ xe họ Trịnh đã gây hư hỏng gương chiếu hậu khi lùi xe trong khu dân cư và va phải cột trụ. Gương của chiếc xe này tích hợp nhiều tính năng hiện đại như điều chỉnh điện, gập tự động, sấy sương và giám sát điểm mù. Do thiết kế liền khối, đại lý không thể thay thế riêng mặt kính hay vỏ gương mà phải thay cả cụm, với tổng chi phí hơn 5.700 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng) và thời gian chờ khá lâu, gần một tuần.

Cần nhấn mạnh rằng trong cả hai trường hợp, không có nguồn tin chính thức nào từ Trung Quốc đề cập đến thương hiệu hay mẫu xe cụ thể nào, tất cả đều được gọi chung là một mẫu xe năng lượng mới.

Bộ pin chiếm gần một nửa giá trị xe

Hai sự việc này thể hiện rõ một cấu trúc chi phí hiện tại. Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc đã công bố một nghiên cứu vào ngày 31/12/2025, cho thấy rằng bộ pin chiếm tới 49,59% giá trị của một chiếc xe thuần điện. Cụ thể là 54,25% cho pin tam nguyên và 47,89% cho pin lithium sắt phosphate. Thay cả cụm pin do vậy có thể tương đương với việc mua nửa chiếc xe, dẫn đến việc báo giá 475 triệu cho một chiếc xe có giá 730 triệu đồng đã thúc đẩy vụ việc trở thành tổn thất toàn bộ.

Ngành bảo hiểm đang phải gánh một phần hậu quả. Theo thống kê từ Hiệp hội Actuary Trung Quốc và Trung tâm Thông tin Ngân hàng Bảo hiểm Trung Quốc công bố vào ngày 31/3/2026, năm 2025, ngành bảo hiểm đã tiếp nhận bảo hiểm cho 43,58 triệu xe năng lượng mới với doanh thu phí lên đến 190 tỷ nhân dân tệ, tuy nhiên khâu bảo lãnh vẫn chịu lỗ lên tới 5,6 tỷ. Trong số 143 dòng xe, tỷ lệ bồi thường vượt 100% đã tăng lên 6 dòng so với năm trước.

Cả nước chỉ 2 đến 3% xưởng sửa được hệ thống ba điện

Theo Bộ Công an Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, cả nước đã có 43,97 triệu xe năng lượng mới, chiếm khoảng 12,01% tổng lượng xe. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô tô Trung Quốc, chỉ có khoảng 20.000 đến 30.000 doanh nghiệp có đủ năng lực sửa chữa xe năng lượng mới, so với khoảng 400.000 tiệm sửa xe xăng. Trong số các cơ sở này, chỉ khoảng 2 đến 3% có khả năng sửa chữa sâu hệ thống ba điện. Số lượng thợ có chứng chỉ thao tác điện áp cao chưa đến 100.000 người.

Cơ quan quản lý can thiệp

Ngày 16/1/2026, sáu bộ ngành đã ban hành Biện pháp tạm thời quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, có hiệu lực từ 1/4/2026. Điều 25 trong quy định này cho phép các doanh nghiệp sửa chữa được truy cập thông tin kỹ thuật tháo lắp pin qua nền tảng của nhà nước. Ngày 23/6/2026, chín bộ ngành do Bộ Thương mại chủ trì đã phát hành thông tư về thị trường hậu mãi ô tô, khuyến khích các hãng mở ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và ưu tiên sửa chữa thay vì thay mới.

Vào ngày 10/8/2026, CATL đã khai trương 10 điểm dịch vụ thuộc hệ thống Ninh Gia trên toàn cầu, với gói hỗ trợ trị giá 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 36.500 tỷ đồng). Kỹ thuật sửa chữa theo cụm đã giúp nâng tỷ lệ mẫu xe sửa được từ 47% lên 76,8%.

Vấn đề tương tự từng xảy ra ở Việt Nam

Đầu tháng 10/2025, một chiếc SUV Trung Quốc có giá 2 tỷ đồng tại Thái Nguyên đã gặp sự cố ngập nước. Chiếc xe đã được đưa vào xưởng chính hãng và nằm đó tới đầu tháng 2/2026, tức là bốn tháng. Chủ xe không mua bảo hiểm, do đó không phải tốn thời gian cho khâu giám định, nhưng thời gian chờ vẫn kéo dài. Báo giá thay phụ tùng lúc đó là 400 triệu đồng và phụ tùng chỉ được nhập gấp sau khi khách hàng lên tiếng công khai.

Trong một trường hợp khác, anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, đã gặp phải vấn đề khi ba cơ sở sửa chữa tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang lần lượt đóng cửa, trong khi xe vẫn còn trong thời gian bảo hành. Khi anh hỏi về việc sửa chữa ngoài thì nhân viên cho biết sẽ không được áp dụng bảo hành nếu làm vậy.

Điểm chung giữa hai sự việc tại Trung Quốc và hai trường hợp tại Việt Nam đều nằm ở việc nhà sản xuất khẳng định rằng chi tiết hỏng không thể sửa hay thay riêng lẻ và chỉ hệ thống chính hãng mới xử lý được. Điều này không chỉ phụ thuộc vào thiết kế của chiếc xe mà còn vào chính sách phân phối phụ tùng.