Trung Quốc Đang Thay Đổi Hệ Thống Giao Thông Như Thế Nào Với Công Nghệ Tự Động Hóa?

Trong nhiều năm qua, cuộc đua công nghệ trong lĩnh vực xe tự lái đã thu hút sự quan tâm của nhiều người, đặc biệt là từ các tên tuổi lớn như Tesla, Waymo hay Apple. Tuy nhiên, có một xu hướng lớn hơn đang diễn ra tại Trung Quốc, nơi không chỉ dừng lại ở việc phát triển các phương tiện tự lái, mà còn là toàn bộ hệ thống giao thông.

Tự Động Hóa Toàn Diện Trong Giao Thông

Theo thông tin từ Reuters, robotaxi giờ đây không chỉ là một khái niệm mà đã trở thành thực tế tại nhiều thành phố lớn như Bắc Kinh, Vũ Hán, Quảng Châu và Thâm Quyến, nơi người dân có thể dễ dàng đặt xe không tài xế chỉ qua một ứng dụng trên điện thoại.

Bên cạnh đó, nhiều cảng biển cũng đã bắt đầu sử dụng xe tự hành để vận chuyển hàng hóa, tàu điện ngầm hoạt động mà không cần lái tàu, và các công ty eVTOL chuẩn bị triển khai dịch vụ taxi bay. Tất cả những công nghệ này đang tạo ra một hệ sinh thái giao thông tự động, điều mà chưa có quốc gia nào thực hiện ở quy mô tương tự.

Trái ngược với Mỹ, nơi chỉ có một số ít công ty như Waymo đang hoạt động, Trung Quốc hiện có nhiều doanh nghiệp thương mại hóa công nghệ robotaxi như Baidu với Apollo Go, WeRide và Pony.ai, cùng với XPeng, những đơn vị đang mở rộng cả quy mô đội xe và hoạt động.

Nhiều thành phố đã cấp phép cho các phương tiện không cần tài xế hoạt động trên các tuyến đường nhất định, trong khi các quy định pháp lý cũng đang được cập nhật nhằm mở rộng khả năng triển khai.

Theo nhận định từ Reuters, Trung Quốc hiện là một trong hai thị trường lớn nhất cho robotaxi và đang xây dựng khung pháp lý để phát triển xe tự lái không chỉ trong lĩnh vực taxi, mà còn trong xe buýt, dịch vụ công cộng và logistics.

Điểm khác biệt chính nằm ở quy mô triển khai. Hàng ngày, hàng ngàn chuyến robotaxi chạy trên các con phố, giúp hệ thống AI liên tục thu thập dữ liệu về giao thông thực tế, từ các tình huống đông đúc đến hành vi của người đi bộ. Những dữ liệu này trở thành “nhiên liệu” cho các mô hình AI, giúp chúng học hỏi và cải thiện nhanh chóng.

Điều này cũng mang lại cho Trung Quốc một lợi thế mà nhiều nhà phân tích cho rằng khó có đối thủ nào có thể bắt kịp trong thời gian ngắn.

Mặc dù robotaxi là một phần quan trọng, nhưng một cuộc cách mạng khác cũng đang diễn ra tại các cảng biển lớn như Dương Sơn, Thanh Đảo hay Thiên Tân, nơi xe container tự hành và hệ thống điều khiển bằng AI đang được triển khai.

Thay vì dựa vào hàng ngàn lao động, các cảng này có thể hoạt động suốt 24 giờ với mức độ tự động hóa cao, tăng cường năng suất và giảm thiểu chi phí vận hành trong bối cảnh Trung Quốc vẫn là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Trên lĩnh vực logistics đường bộ, xe tải tự lái cũng đang được đưa vào sử dụng rộng rãi. Ban đầu, chúng chỉ hoạt động trong các khu công nghiệp, nhưng giờ đã có nhiều doanh nghiệp triển khai xe chạy trên cao tốc để vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm logistics.

Việc tự động hóa các xe tải không chỉ giúp tiết kiệm chi phí nhân công mà còn mang đến khả năng vận hành liên tục, điều mà tài xế con người không thể thực hiện do quy định về thời gian nghỉ ngơi.

Một giải pháp tiềm năng khác là hệ thống metro tự động, nơi nhiều tuyến tàu điện ngầm tại Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Châu có mức độ tự động hóa cao nhất mà không cần người lái.

Hệ thống giao thông công cộng đang dần chuyển mình thành một mạng lưới số hóa hoàn chỉnh, kết hợp với AI trong quản lý hành khách và dữ liệu thời gian thực.

Financial Times cho biết, trong khi mặt đất đang được AI tiếp quản, thì bầu trời cũng không phải ngoại lệ. Khái niệm “low-altitude economy” đã trở thành một phần chiến lược quan trọng của Trung Quốc.

Nhiều công ty như EHang và XPeng AeroHT đang phát triển máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng (eVTOL) cho nhiều mục đích như vận tải hành khách, du lịch và logistics. Trung Quốc hiện đang có lợi thế nhờ chuỗi cung ứng pin đồng thời tiến trình cấp phép nhanh hơn nhiều quốc gia khác.

Một số thành phố đã sẵn sàng cho dịch vụ taxi bay thương mại trong vài năm tới, tuy nhiên việc triển khai đại trà vẫn phụ thuộc vào các quy định về an toàn và quản lý không phận.

Tất cả các dự án này không chỉ hoạt động riêng lẻ. Robotaxi, xe tải tự lái, cảng thông minh và hệ thống metro tự động đều dựa trên cùng một nền tảng bao gồm AI, mạng 5G, cảm biến và dữ liệu thực tế.

Điều này cho thấy Trung Quốc đang xây dựng một “hệ điều hành giao thông” thống nhất, nơi mọi phương tiện có thể kết nối và phối hợp hiệu quả.

Nhiều chuyên gia dự đoán rằng cuộc cạnh tranh trong tương lai sẽ không chỉ giữa các công ty như Tesla hay Baidu, mà là giữa các quốc gia có khả năng phát triển hệ sinh thái giao thông tự động hoàn chỉnh.

Nếu điều này diễn ra, lợi thế không còn thuộc về việc ai tạo ra chiếc xe tự lái tốt nhất, mà sẽ là ai có thể quản lý toàn bộ hệ thống giao thông như một cỗ máy thông minh.

Trung Quốc đang chứng minh rằng họ không chỉ muốn sản xuất phương tiện của tương lai, mà còn định nghĩa lại cách mà nền kinh tế vận hành trong kỷ nguyên AI.

*Nguồn: Reuters, Wall Street Journal, Financial Times